De waarde van echtheid In het tijdperk van A.I.

10 jul

We staan nog maar aan het begin van het AI tijdperk en overal om me heen hoor ik bezorgde creatives en overenthousiaste techneuten die niet kunnen wachten om hun nieuwe prompt business te starten. Maar hebben zowel de angstige creative als de geïnspireerde techneut gelijk? Is de komst van AI het einde van echtheid? Ik denk dat het tegenovergestelde waar is. Ik geloof dat AI ons de waarde van echt zal laten zien.

De Natuurkunde van verandering

De derde wet van Newton stelt: “elke actie heeft een tegengestelde en even grote reactie”.

Als je kijkt naar de geschiedenis van de mens dan zie je eigenlijk altijd eenzelfde golfbeweging zich voordoen. Een progressieve beweging wordt opgevolgd door een conservatieve beweging en dan weer progressief en dan weer conservatief. De “Roaring twenties” werden opgevolgd door een ontzettend preutse jaren 30 en na de tweede wereldoorlog kwam de flower power beweging waar alles kon, waar in de jaren 70 alles weer wat preutser werd. Het is “the way of the world”. De komst van de smartphone was een enorme revolutie en ik volgde jarenlang elke Apple presentatie, het voelde nieuw en innovatief en ik was oprecht benieuwd naar waar ze nu weer mee zouden komen. Nu kan ik er niet meer naar kijken, de nieuwste processor, een nog betere camera, snellere software, gaap…

Zo zal het ook gaan met AI. Nu is het het nieuwste ding wat alles zal veranderen, maar de limitaties zullen zich snel tonen en dan gaan we weer naar een nieuw normaal. Dat is verandering. Maar ik zie in de maatschappij ook al de tegengestelde en even grote reactie ontstaan, een beweging die snakt naar echtheid. Je ziet het al in de “offline” cafe’s, de terugkeer van de LP en de CD, de heropleving van de film fotografie en de compact camera. Wanneer alles digitaal is, ontstaat er tegelijkertijd een hunkering naar wat echt is. En daarmee kom ik op mijn tweede punt, want dit heeft economische waarde.

De economie van balans

Economisch gezien is hier iets heel boeiends aan de gang en als je de basis van vraag en aanbod begrijpt, dan is het eigenlijk heel logisch. AI gaat ervoor zorgen dat heel veel van wat nu tijd en geld kost, ineens gratis en instant beschikbaar is. Voor mijn vak als filmmaker gaat dat grote impact hebben, als ik een beeld wil hebben van een elektrische auto die door de bergen heen rijdt, dan heb ik nu twee keuzes: of ik ga zelf naar een gebied met bergen met mijn camera’s, huur een elektrische auto en nou ja, reken zelf maar uit hoe duur dat is… duur. Of ik gebruik stock beelden en dan heb ik bepaalde limitaties te accepteren. De auto is misschien niet de juiste kleur of het juiste merk. De camera hoek is misschien niet zoals ik het had gedaan of de belichting is wat saai. Maar het is wel goedkoop, een paar tientjes per filmpje. AI gaat dit easy maken, precies wat ik wil maar dan mega goedkoop. (Dit gaat trouwens ook wel veranderen, al deze tech innovatie is eerst gratis of goedkoop zodat we een lage drempel hebben om het te kunnen omarmen en daarna wordt het flink duur, kijk maar naar Netflix).

Wat er gaat gebeuren is dat het aanbod door het dak gaat. Alles wat we kunnen verzinnen, is er voor het oprapen. En dat doet iets met de economische waarde ervan. Een te groot aanbod zorgt voor lage prijzen.

Maar hier komen we weer terug bij de wet van Newton. “Echt” wordt schaars wanneer er een overvloed is van “Nep”. En schaarste zorgt voor hogere prijzen. Laten we het voorbeeld van een LP pakken. De LP’s waren dood verklaard na de komst van de CD. Toch zijn ze nu weer helemaal terug. In de tijd van Spotify praten liefhebbers over dat knispertje van de LP, de warmte van het geluid en de waarde van de juiste volgorde in nummers die samen een verhaal vertellen. Het is een niche en zeker niet voor iedereen. Maar als we kijken naar de economie hierachter dan zie je dat een LP in de jaren 70 omgerekend zo’n 10 euro kostte, terwijl een plaat vandaag de dag al gauw zo’n 40 tot 50 euro kost. Het proces van het maken ervan is hetzelfde gebleven, maar de prijs is hoog omdat er schaarste is tegenover de overvloed van Spotify. Dit zie je ook in filmrolletjes, die kosten nu zo’n 30 euro per rolletje tegenover een paar euro in de jaren 90. Compactcamera’s mochten eerder niet meer kosten dan 300 euro, de populairste van dit moment is de Fujifilm X100VI en die kost 2000 euro. En zo kan ik nog wel even doorgaan.

Dus ja, goedkope dingen gaan vervangen worden door AI. Stock, dat gaat eraan. Maar “echtheid” dat gaat in waarde stijgen en duur worden. Let maar op, straks gaan we trots zeggen: “dit is een echte foto!” “Deze video is met echte camera’s geschoten op een echte locatie” Kortom, waardevol.

De Psychologie van echt

En mijn laatste punt is de psychologie. Wij mensen zijn sociale wezens, geen robots. Ook al doen we graag alsof we heel rationeel zijn en alles graag berekenen. Het meeste wat de doen is onbewust en op gevoel. We snakken naar verbinding van het moment dat we geboren worden tot het moment dat we dood gaan. En in deze behoefte kan de digitale wereld ons maar tot een bepaalde hoogte voorzien.

Ik geloof dat dit de sleutel is van het succes van de “offline” cafe’s. Echte verbinding. Aandacht voor elkaar. Het voelt misschien niet zo, maar dit is voor mensen van levensbelang.

In een wat minder ethische tijd is er onderzoek gedaan naar de behoeftes van baby’s. Er waren twee groepen baby’s, Groep 1 werd “normaal” benaderd en Groep 2 kreeg alles wat ze nodig hadden, behalve menselijke aandacht. Nou, zonder het al te luguber te maken, de baby’s van groep 2 gingen dood. Tot grote schrik van de onderzoekers. Ze kregen dus alle voeding, alle beweging, alles, behalve aandacht en dat bleek dus oprecht van levensbelang.

Je ziet het ook aan de psychologische effecten van “social” media, wat een enorme golf van eenzaamheid heeft veroorzaakt. Tegenstrijdig toch, iets wat ons met meer mensen dan ooit kan verbinden, maakt ons alleen maar eenzamer. Dit is geen “echte” verbinding. De “echte” verbinding wordt schaarser in een wereld van overvloedige sociale interactie. Ik merk het aan mijn vrienden, ze vertellen me niet meer over wat ze meemaken omdat “ik het toch al op instagram had kunnen zien, toch?” Ze denken dat ik het al weet. Terwijl het niet gaat om het weten wat ze doen, het gaat me om met hen verbinden, samen het leven delen.